Η διαβούλευση ως παράμετρος του συστήματος χωρικού σχεδιασμού (1)

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

Αυτό είναι το πρώτο μέρος μιας σειράς άρθρων στα οποία η ομάδα του το Παρατηρητηρίου για την Πόλη εξηγεί την λειτουργία της συμμετοχικότητας και της διαβούλευσης στον σχεδιασμό.

Πρώτα βήματα της δημόσιας συμμετοχής στο σχεδιασμό

Η έννοια της δημόσιας συμμετοχής στις διαδικασίες του πολεοδομικού σχεδιασμού εισήχθη στο πλαίσιο προοδευτικών μεταρρυθμίσεων/τομών της μεταπολιτευτικής περιόδου τη δεκαετία του 1980. Αναφέρονται ενδεικτικά ο ν.1337/1983 (Α΄ 33) «Επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις», η Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης (ΕΠΑ) και το παραδειγματικό εγχείρημα ανάπλασης του προσφυγικού συνοικισμού στη Θήβα μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες.

Μεταλλαγές του συστήματος χωρικού σχεδιασμού 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, νέοι νόμοι για το σχεδιασμό πολεοδομικού και χωροταξικού επιπέδου ενσωμάτωσαν πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφορία και την περιφερειακή ανάπτυξη. Ο ν. 2508/1997 (Α΄ 124) «Βιώσιμη οικιστική ανάπτυξη των πόλεων και οικισμών της χώρας και άλλες διατάξεις» και ο ν. 2742/1999 (Α΄ 207) «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» εισήγαγαν ένα νέο σύστημα σχεδιασμού με εργαλεία πολεοδομικού επιπέδου (όπως τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια-ΓΠΣ και τα Σχέδια Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης-ΣΧΟΟΑΠ) και χωροταξικού επιπέδου (Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης-ΠΠΧΣΑΑ). Το σύστημα αυτό θεσμοθέτησε διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού.

Έκτοτε το σύστημα του χωρικού σχεδιασμού έχει περάσει μέσα από διαδοχικές διαδικασίες μεταρρύθμισης, ιδιαίτερα έντονες κατά της δεκαετία του 2010 στο πλαίσιο προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής. Αναφέρονται:

  • Ο ν. 4269/2014 (Α΄142) «Χωροταξική και πολεοδομική μεταρρύθμιση – Βιώσιμη ανάπτυξη»
  • Ο ν. 4447/2016 (Α’ 241) «Χωρικός σχεδιασμός – Βιώσιμη ανάπτυξη και άλλες διατάξεις»
  • Ο ν. 4759/2020 (Α΄ 245) «Εκσυγχρονισμός της Χωροταξικής και Πολεοδομικής Νομοθεσίας και άλλες διατάξεις»

Διαβούλευση για τη διαμόρφωση του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού

Παρά τις μεγάλες διαφοροποιήσεις τους, οι ρυθμίσεις των νόμων αυτών προβλέπουν τυποποιημένες διαδικασίες διαβούλευσης τόσο για το σχεδιασμό πολεοδομικού επιπέδου όσο και χωροταξικού επιπέδου. Ειδικότερα:

  • Με αναφορά στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό διαδικασίες διαβούλευσης έχουν προβλεφθεί με αναφορά στα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια-ΓΠΣ, τα Τοπικά Χωρικά Σχέδια-ΤΧΣ και πλέον τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια-ΤΠΣ.
  • Με αναφορά στον περιφερειακό χωροταξικό σχεδιασμό, διαδικασίες διαβούλευσης έχουν προβλεφθεί με αναφορά στα Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης-ΠΠΧΣΑΑ στα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια-ΠΧΠ και στα Ρυθμιστικά Σχέδια μητροπολιτικών περιοχών.

Οι διαδικασίες διαβούλευσης προβλέπονται για το πρώτο και δεύτερο στάδιο των αντίστοιχων μελετών και αφορούν διαβουλεύσεις με φορείς της κεντρικής διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, εμπλεκόμενα μέρη, περιβαλλοντικές οργανώσεις, φορείς της κοινωνίας των πολιτών κ.ο.κ.

Γενικά, πρόκειται για διαδικασίες που εμπεριέχουν την ενημέρωση των πολιτών καθώς και όψεις διαβούλευσης με εμπλεκόμενα μέρη και φορείς, στις οποίες οι απόψεις των πολιτών μπορούν να λαμβάνονται υπόψη όταν συνήθως αυτές διαμεσολαβούνται από σχήματα και ομάδες εκπροσώπησης.

Διαβούλευση για το σχεδιασμό και την ιδιοκτησία

Ειδικές προβλέψεις διαβούλευσης προβλέπονται για τα Ρυμοτομικά Σχέδια Εφαρμογής (ΡΣΕ). Πρόκειται για λεπτομερή σχεδιασμό που επηρεάζει με τον πιο άμεσο τρόπο ζητήματα ιδιοκτησίας (λ.χ. ρυμοτομικές και οικοδομικές γραμμές, απαλλοτριώσεις κ.λπ.) καθώς εξειδικεύει και εφαρμόζει τον υπερκείμενο πολεοδομικό σχεδιασμό. Πριν από την έγκρισή τους, τα ΡΣΕ εκτίθενται με το σχετικό κτηματογραφικό διάγραμμα στον οικείο Δήμο, ενώ το κοινό ειδοποιείται με σχετικές δημοσιεύσεις στον Τύπο και στην ιστοσελίδα του Δήμου. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να λάβουν γνώση των παραπάνω στοιχείων και να υποβάλουν εγγράφως ή ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα του οικείου Δήμου ενστάσεις.


Το δεύτερο μέρος της σειράς για την διαβούλευση μπορείτε να το βρείτε εδώ.

One thought on “Η διαβούλευση ως παράμετρος του συστήματος χωρικού σχεδιασμού (1)”

Comments are closed.

%d bloggers like this: